مهران مصطفوی: قطعنامه‌ای احتمالی شورای حکام برای افکار عمومی در بن‌بست جنگ ایران و آمریکا
نشست فصلی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از دوشنبه ۱۶ شهریور در وین آغاز می‌شود؛ در حالی که آمریکا و سه کشور اروپایی به‌دنبال قطعنامه‌ای برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت هستند و نمایندگی ایران در وین این اقدام را تلاشی مذبوحانه خوانده است. همزمان دونالد ترامپ مجموعه زیرزمینی نزدیک نطنز، معروف به کوه کلنگ، را بار دیگر به حمله تهدید کرده است. مهران مصطفوی، استاد دانشگاه پاریس و پژوهشگر سیاست هسته‌ای، در گفت‌وگو با زمانه می‌گوید برجام و مکانیسم ماشه عملاً به پایان رسیده‌اند، وتوی روسیه و چین مسیر شورای امنیت را می‌بندد و هدف اصلی قطعنامه تأثیر بر افکار عمومی است. او کاربری کنونی کوه کلنگ را مبهم می‌داند و تأکید می‌کند مشکل اصلی نه میان تهران و آژانس، بلکه میان ایران و آمریکاست که اراده‌ای برای پایان جنگ ندارند.
در چنین فضایی که مسیر دیپلماتیک در وین و تهدید نظامی در میدان همزمان جلو می‌روند، پرسش‌های اصلی این است که تصویب یا رد قطعنامه عملاً چه تغییری در نظارت پادمانی ایجاد می‌کند و آیا شورای حکام بدون بازرسی می‌تواند درباره کاربری کوه کلنگ داوری کند؟ آیا خروجی واقع‌بینانه نشست شورای حکام تقابل بیشتر است یا بن‌بست؟ این پرسش‌ها را با دکتر مهران مصطفوی، استاد دانشگاه پاریس-ساکله و پژوهشگر سیاست هسته‌ای ایران، در میان می‌گذاریم:
قطعنامه وین بیشتر برای افکار عمومی است تا اهرم شورای امنیت
مهران مصطفوی در آغاز گفت‌وگو با رادیو زمانه می‌گوید مسئله برجام پایان یافته و دیگر چیزی به نام مکانیسم ماشه وجود ندارد:
این را تقریباً همه به نوعی پذیرفته‌اند. با اینکه اروپایی‌ها هنوز می‌خواهند از مکانیسم ماشه استفاده کنند، هیچ‌یک از دولت‌های دیگر، از جمله چین و روسیه و حتی آمریکا که خود از برجام خارج شده بود، دیگر چنین باوری ندارند.
به گفته او، تلاش آمریکا و تروئیکای اروپایی برای تصویب قطعنامه و ارجاع پرونده به شورای امنیت ادامه دارد، اما روسیه و چین آن را وتو خواهند کرد و این مسیر به نتیجه نمی‌رسد. مصطفوی می‌افزاید:
البته آمریکایی‌ها با این کار می‌خواهند افکار عمومی جهان را متوجه این نکته کنند که جمهوری اسلامی هنوز بازرسی‌های مورد نظر آژانس را نپذیرفته است. از دید آمریکا این بازرسی‌ها قانونی است؛ هرچند در شرایط جنگ این ادعا قابل بحث است که آیا واقعاً قانونی است یا نه.
او با اشاره به اظهارات مکرر رافائل گروسی مبنی بر توقف بازرسی‌ها نتیجه می‌گیرد که این اقدام بیشتر در چارچوب رویارویی نظامی دیده می‌شود تا فشار اقتصادی، و آن را اهرم مؤثری نمی‌داند.
کاربری کوه‌کلنگ مبهم است
مصطفوی در ادامه گفت‌وگو با زمانه می‌گوید جمهوری اسلامی مجموعه کوه کلنگ را پس از پی بردن به آسیب‌پذیری فردو در برابر بمب‌های سنگین آمریکا ساخت:
ساخت این تأسیسات به آژانس اعلام شده بود و تا زمانی که این اعلام انجام شده بود، در آنجا نه سانتریفیوژی نصب شده بود و نه مواد هسته‌ای ذخیره شده بود. حال این احتمال وجود دارد که جمهوری اسلامی بخواهد بخشی از ذخایر هسته‌ای، از جمله ذخایر غنی‌شده تا سطح ۲۰ درصد، را به آنجا منتقل کند یا سانتریفیوژ در آنجا نصب کند؛ و آمریکا نیز به همین دلیل می‌خواهد آن را بمباران کند.
به باور مصطفوی، ترامپ می‌خواهد نشان دهد همه مراکز هسته‌ای ایران را هدف قرار داده است؛ هرچند تونل‌های حدود ۱۰۰ متری این مجموعه را نمی‌توان به‌تمامی نابود کرد، اما آسیب زدن به ورودی‌ها می‌تواند برای تهران دردسرساز شود. او تأکید می‌کند:
این نقشه‌ای است که ترامپ برای تخریب تأسیسات کوه کلنگ در سر دارد. آژانس به این سایت دسترسی نداشته، چون در اصل سایت هسته‌ای فعال نبوده، بلکه مجموعه‌ای بوده که قرار بوده ساخته شود و جمهوری اسلامی در آن زمان به آژانس اطلاع داده که چنین کاری می‌کند. اگر سانتریفیوژ یا مواد هسته‌ای در جایی گذاشته نشود، نیازی به اطلاع‌رسانی به آژانس نیست. پس تا آن زمان می‌توان گفت جمهوری اسلامی کار خود را نسبت به آژانس به‌صورت قانونی انجام داده بود.
از نظر او شورای حکام می‌تواند بار دیگر درباره بازرسی‌ها اعلام موضع کند، اما مانند رأی‌های سال‌های گذشته تصمیم معناداری از آن بیرون نخواهد آمد.
خروجی نشست وین بن‌بست دیپلماتیک در سایه تداوم جنگ آمریکا و ایران است
مصطفوی مسئله اصلی را نه میان آژانس و جمهوری اسلامی، بلکه میان آمریکا و ایران می‌داند:
از دید من، نه آمریکا و نه جمهوری اسلامی اراده‌ای برای پایان دادن به جنگ و رسیدن به صلحی پایدار ندارند و به همین دلیل تهدیدهای نظامی، اقتصادی و هسته‌ای پیوسته ادامه پیدا می‌کند.
او نتیجه می‌گیرد که حل اختلاف با آژانس به‌تنهایی کافی نیست:
ایران باید مسائل خود را با آمریکا حل کند. متأسفانه در این دوره زمانی کوتاه، من نمی‌بینم که آمریکا و جمهوری اسلامی در پی تصمیم جدی برای پایان دادن به این رویارویی نظامی و اقتصادی باشند.
*این مصاحبه توسط حسین نوش آذر انجام شده و او نیز متن را نوشته است.
